Ludwik Zamenhof - twórca esperanto

Ludwik Łazarz Zamenhof (Eliezer Lewi Samenhof) urodził się 15 grudnia 1859 r. jako najstarszy z jedenaściorga rodzeństwa. Rodzina Zamenhofów mieszkała w Białymstoku, który znajdował się wtedy na terenie Imperium Rosyjskiego i był miastem wielokulturowym. W domu Zamenhofów mówiło się w jidysz, ale używano też języka rosyjskiego i polskiego. Na podwórku dzieci stykały się dodatkowo z językiem niemieckim. Już jako mały chłopiec Ludwik zaobserwował, że bariera językowa negatywnie wpływają na stosunki międzyludzkie (w wieku 10 lat napisał dramat Wieża Babel, czyli tragedia białostocka w pięciu aktach) i postanowił stworzyć język wspólny dla wszystkich narodowości.

Kiedy ojciec Ludwika otrzymał posadę nauczyciela języka niemieckiego w Gimnazjum Realnym, rodzina przeprowadziła się do Warszawy. Tam Ludwik kontynuował naukę w warszawskim filologicznym gimnazjum rządowym, gdzie doskonalił znajomość języków germańskich i romańskich. Wtedy to właśnie opracował pierwszą wersję uniwersalnego języka. W 1878 roku spisał jego słownictwo i gramatykę w opracowaniu Lingwe Uniwersala. Z okazji zakończenia prac w domu Zamnenhofów wydano nawet małe przyjęcie dla przyjaciół Ludwika. W przyjęciu nie uczestniczył ojciec Ludwika, przeciwny jego pasji.

Na życzenie ojca Ludwik rozpoczął studia medyczne w Moskwie. Jako specjalizację wybrał okulistykę. Po zamachu na cara Aleksandra II, kiedy w Rosji nasilił się antysemityzm, Ludwik przeniósł się na Uniwersytet Warszawski, gdzie w roku 1885 złożył ślubowanie lekarskie. Po studiach praktykował najpierw w małej litewskiej miejscowości Wiejsieje, a następnie w warszawskim szpitalu. Potem, kiedy ożenił się z Klarą Silbernik i urodziły się dzieci (syn i dwie córki), wielokrotnie przenosił się w różne miejsca w poszukiwaniu pracy umożliwiającej mu utrzymanie rodziny (między innymi do Chersonia w głębi Rosji czy do Grodna). Stabilizację finansową zapewnił mu dopiero teść, dzięki czemu rodzina na stałe osiadła w Warszawie.

Przez okres studiów ciągle doskonalił zasady języka uniwersalnego, poprawiając pierwotne błędy. Skrystalizowane i przemyślane dzieło zatytułował Lingvo Internacia (Język międzynarodowy. Przedmowa i podręcznik kompletny) i wydał pod pseudonimem Doktoro Esperanto („mający nadzieję doktor”) w 1887 roku. Pierwsza wersja podręcznika ukazała się po rosyjsku, ale jeszcze w tym samym roku wydano go po polsku, francusku, niemiecku i angielsku. Ludwik Zamenhof zrzekł się praw autorskich do tego podręcznika, ponieważ chciał, aby język należał do wszystkich ludzi. Jeden z przyjaciół Zamenhofa zaproponował, aby od pseudonimu autora nazwać język – esperanto.

Język esperanto zdobył ogromną popularność na całym świecie, a wraz z nim jego twórca. Już w 1905 roku odbył się we Francji pierwszy Kongres Esperanto, w którym wzięło udział ok. 700 uczestników z 20 krajów. Ludwik Zamenhof został odznaczony Orderem Legii Honorowej, a na jego cześć została podświetlona wieża Eiffla. Wszędzie, gdzie przyjeżdżał, otrzymywał wyrazy uznania i uwielbienia od ludzi zarażonych jego ideą. W czasie wizyty Zamenhofa w Oksfordzie studenci wyprzęgli z karocy pocztowej konie i sami ciągnęli swojego mistrza przez miasto.

Ludwik Zamenhof zmarł 14 kwietnia 1917 roku. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie. Przemawiający podczas pogrzebu rabin Samuel Poznański powiedział: „Przyjdzie chwila, że cała polska ziemia zrozumie, jaką promienną sławę dał ten wielki syn swojej ojczyźnie”.